Opgelet voor gevaarlijke gassen bij maïskuilen

Gasontsnapping? Verwijder onmiddellijk mens en dier. Bel 112!

Door de vroege maïsoogst worden op heel wat landbouwbedrijven momenteel maïskuilen aangelegd. Tijdens het inkuilen kunnen verschillende gassen ontstaan. Dat is een natuurlijk onderdeel van het bewaringsproces, maar in bepaalde omstandigheden kunnen deze kuilgassen een ernstig risico vormen voor mens en dier.

Gasvorming onder de folie

Na het inkuilen gaat de maïs fermenteren. Tijdens dit proces kunnen onder de folie onder andere koolstofdioxide (CO₂) en nitreuze gassen (NO en NO₂) ontstaan. Vooral tijdens de eerste dagen na het inkuilen kan de concentratie van deze gassen hoog oplopen.

Door de gasvorming kan de folie boven een maïskuil bol komen te staan. Dat hoeft op zich geen reden tot ongerustheid te zijn. Het wijst op een natuurlijk proces dat bijdraagt aan de bewaring van de maïs.

Het is wel belangrijk om de folie niet zomaar te openen of door te prikken om de druk te laten ontsnappen. Onder de folie kunnen zich immers gevaarlijke concentraties van gassen bevinden.

Vooral een plotse grote vrijzetting houdt risico’s in

Een bijzonder risico ontstaat wanneer zich veel gas onder de folie heeft opgehoopt en de opgebouwde druk zich plots ontlaadt via een zwak punt in de folie of aan de rand van de kuil. Een aanzienlijke hoeveelheid gas kan dan in korte tijd ontsnappen. Op dat moment kunnen giftige en verstikkende gassen in hoge concentraties vrijkomen.

“Dat de folie van een maïskuil bol komt te staan, wijst op een natuurlijk proces dat helpt bij de bewaring van de maïs. Het risico ontstaat wanneer de opgebouwde druk zich plots ontlaadt via een zwak punt in de folie of aan de rand van de kuil. Dan kunnen giftige en verstikkende gassen in hoge concentraties vrijkomen. De gassen kunnen kleurloos tot oranjebruin zijn en zich laag over de grond verspreiden naar lagergelegen zones. Verwijder in dat geval onmiddellijk mensen en dieren uit de omgeving en verwittig de hulpdiensten.” — Adjudant Ruben Dejonckheere, Adviseur Gevaarlijke Stoffen, Brandweer Westhoek

Nitreuze gassen kunnen de ogen en luchtwegen ernstig irriteren. Koolstofdioxide is dan weer verstikkend doordat het zuurstof verdringt. Een gevaarlijke gaswolk hoeft bovendien niet altijd zichtbaar te zijn.

Omdat sommige van deze gassen zwaarder zijn dan lucht, kunnen ze zich laag over de grond verspreiden en zich ophopen in lagergelegen plaatsen. Daardoor kan het gevaar zich ook buiten de onmiddellijke omgeving van de kuil bevinden.

Wat moet je doen bij een plotse gasvrijzetting?

Merk je dat een grote hoeveelheid gas plots uit een maïskuil ontsnapt? Neem dan geen risico.

• Blijf uit de gaswolk en ga niet dichterbij om te kijken.
• Waarschuw andere aanwezigen en verwijder mensen en dieren uit de onmiddellijke omgeving.
• Ga niet zelf onder of nabij de folie werken om het probleem op te lossen.
• Hou rekening met gas dat zich laag over de grond en naar lagergelegen plaatsen kan verspreiden.
• Verwittig de hulpdiensten via 112 wanneer een grote hoeveelheid gas plots vrijkomt of wanneer er gevaar is voor personen, dieren of de omgeving.
• Vermeld bij je oproep dat het vermoedelijk om kuilgassen bij een maïskuil gaat.

Probeer bij een grote gasvrijzetting de situatie niet zelf op te lossen. De brandweer beschikt over meetapparatuur en aangepaste beschermingsmiddelen om de situatie veilig te beoordelen.

Waarom is extra waakzaamheid nodig?

Volgens landbouworganisatie Inagro kan het risico op nitreuze gassen groter zijn wanneer maïs veel stikstof heeft opgenomen en vervolgens door droogte of andere omstandigheden onvoldoende kon groeien. Bij het inkuilen kan het aanwezige nitraat worden omgezet in nitreuze gassen.

Door de vroege maïsoogst is het daarom belangrijk dat landbouwers en iedereen die in de omgeving van maïskuilen werkt alert is voor gasvorming en vooral voor een onverwachte, grote vrijzetting van kuilgassen.

Een bolstaande folie is dus niet automatisch een noodsituatie. Komt er plots een grote hoeveelheid gas vrij? Hou afstand, verwijder mensen en dieren uit de omgeving en verwittig de hulpdiensten.

Bronnen: VILT, Inagro en Adjudant Ruben Dejonckheere, Adviseur Gevaarlijke Stoffen Brandweer Westhoek.